IMF raporunda çarpıcı detay: Türkiye devleri geride bıraktı

tarafından
155
IMF raporunda çarpıcı detay:  Türkiye devleri geride bıraktı

IMF Mali İzleme Raporu’na nazaran, salgın sürecinde Türkiye, G20’nin yükselen ekonomileri ortasında GSYH’sine oranla en fazla likidite dayanağı sağlayan ülke oldu. Türkiye’nin likit dayanak oranı GSYH’sinin yüzde 9,4’ü oranında olurken, tıpkı kategorideki ülkeler ortasında Türkiye’ye en fazla yaklaşan ülke yüzde 6,2 ile Brezilya oldu. Çin yüzde 1,3, Rusya yüzde 1,5’te kaldı.

Çin’de Aralık 2019’da ortaya çıkarak tüm dünyaya yayılan Covid-19, şu ana kadar 150 milyondan fazla bireye bulaşırken 3,2 milyonu aşkın kişinin de vefatına neden oldu. Dünya Sıhhat Örgütü’nün (DSÖ) 11 Mart 2020’de “salgın” ilan ettiği yeni tip koronavirüs (Covid-19), 100 yıldan uzun müddettir görülen en makûs sıhhat krizine yol açtı ve globalleşen iktisadın temellerini gibisi görülmemiş biçimde sarstı.

SONLAR KAPATILDI, GLOBALLEŞMEDE KIRILMA YAŞANDI

Covid-19’un salgın ilan edilmesinden bu yana geçen 14 ayda global çapta ekonomik faaliyet ve ticarette büyük ezalar yaşanırken, milyonlarca kişi işini kaybetti.

Salgın, gelişmiş ülkelerin sıhhat sistemleri üzerinden ekonomilerini zorlarken, düşük gelirli ülkelerdeki mevcut sıkıntıları da derinleştirdi. Memleketler arası dayanışmanın sağlanması gereken bir periyotta ülkeler sonlarını kapattı, memleketler arası tedarik zincirlerinde ve globalleşme kırılma yaşadı.

Gelişmiş ekonomiler Covid-19 salgınının yayılımını denetim altına almaya çalışırken, gelişmekte olan ülkeler de insan hayatı, toplumsal bütünlük ve ekonomilerine yönelik daha evvel görülmemiş bir tehditle karşı karşıya kaldı.

Dünyanın dört bir yanında tesirli olan salgın nedeniyle hükümetler, virüsün yayılmasını önlemek maksadıyla karantina tedbirleri uygulamak zorunda kaldı ve ekonomik hayatta kısıtlamalara gitti.

TÜRKİYE’NİN SALGINLA AKTİF ÇABASI DİKKATİ ÇEKTİ

Türkiye salgını denetim altına almak için kapanma tedbirleri uygulamak zorunda kalırken, salgının ekonomik tesirini azaltmak için takviye ve teşvikler kapsamında kredi ve borçların yine yapılandırılması, piyasaya likidite takviyesi, düşük faizli kredi imkanları ve siyaset faizinde değişiklik üzere dayanak yollarını kullandı.

Memleketler arası Para Fonu’nun (IMF), Mali İzleme Raporu’nun Nisan 2021 sayısına nazaran, salgın sürecinde vatandaşlarına en fazla takviye veren ülkeler sıralamasında gelişmiş ekonomilerle kıyaslandığında alt sıralarda yer alan Türkiye’nin, likidite dayanaklarında ise G20 yükselen piyasalar sınıfında yer alan ülkeler ortasında ise başkan konumda olması dikkati çekiyor.

IMF raporunda salgın müddetince ulusal gelirin yüzde 9,4’ü oranında likit dayanak sağladığı belirtilen Türkiye, birebir kategoride değerlendirildiği Çin, Brezilya, Hindistan, Güney Afrika üzere ülkeleri geride bıraktı. Türkiye’ye en fazla yaklaşabilen ülke yüzde 6,2 ile Brezilya oldu. Rusya ve Çin ise bu alanda yüzde 1,5 ve yüzde 1,3 ile sıralandı.

Türkiye’de ayrıyeten, Kredi Garanti Fonu kapsamında sağlanan kredilerin ulusal gelire oranı yüzde 6,4’ü buldu.

“TÜRKİYE’NİN ÇOK FAZLA MALİ HAREKET ALANI VAR”

Merkezi Londra’da bulunan Bluebay Varlık İdaresi Gelişen Piyasalar Kıdemli Stratejisti Timothy Ash, Türkiye’nin G-20 ülkeleri içerisinde salgın sürecinde verilen mali dayanakla birinci sırada yer almasına ait, “Bu Türkiye’nin mali borcunun Gayri Safi Yurtiçi Hasılasına (GSYH) oranla düşük olması nedeniyle Covid-19 dayanaklarında çok fazla mali hareket alanına sahip olduğunun altını çizmektedir.” değerlendirmesinde bulundu.

TÜRKİYE, BİRÇOK ÜLKEDEN DAHA FAZLASINI YAPTI

Memleketler arası finans piyasalarında yakından tanınan yatırımcı, piyasa uzmanı ve Singapur merkezli finans şirketi Beeland Interests’in Yöneticisi Amerikalı Jim Rogers ise, “ABD, Japonya ve İngiltere’nin yaptığı üzere Türkiye vatandaşlarını felaketten (salgının yarattığı ekonomik koşullardan) korumak için çok fazla şey yaptı. Türkiye (mali desteklerde) birçok ülkeden çok daha fazlasını yaptı.” tabirlerini kullandı.

“ÇOCUKLARIM ÇOK BÜYÜK SORUNLARLA KARŞILAŞACAK”

Türkiye’nin salgının ekonomik tesirlerini azaltmak gayesiyle mali takviye sağlarken mali disiplini de koruduğuna atıfta bulunan Rogers, gelişmiş iktisatların kamu borcuna oranla yüksek borçluluk oranlarına ait, “Örneğin, Japonya, ABD ve İngiltere’de verilen takviyelere ait önemli kuşkularım var. ABD’de gençler gelecekte devasa borç yüküyle karşılaşacaklar. Benim çocuklarım hayatlarının geri kalanında çok büyük sorunlarla karşılaşacaklar.” değerlendirmesini yaptı.

SAĞLANAN LİKİDİTE TAKVİYELERİ

IMF’nin raporuna nazaran , Türkiye’nin sağladığı likidite dayanakları, öz sermeye desteği, krediler, varlık alımı yahut borç üstlenimi, garantiler ve borç ertelemesi üzere yarı mali nitelikteki süreçleri kapsadı. Bu kapsamda, Türkiye Varlık Fonu (TVF), Covid-19’dan etkilenen firmalara sermaye dayanağıyla görevlendirildi.

Ziraat Bankası, Halkbank ve Vakıfbank, nakit akışları salgından olumsuz etkilenen firmaların anapara ve faiz ödemelerini en az 3 ay erteledi ve tekrar finansman sağladı.

Salgın mühletince kamu bankaları öncülüğünde, kredi kartı kredileri için geri ödeme müddetlerinin uzatılması, düşük gelirli haneler için düşük faizli kredi paketleri, esnafların nisan, mayıs ve haziran geri ödemelerinin cezasız ertelenmesi, esnaflar için yeni düşük faizli krediler ve daha uzun geri ödeme vadeli kredi kartları sağlanması, istihdamını koruyan firmalara kredi paketleri sunulması üzere imkanlar getirildi.

Kamu bankaları ayrıyeten geçen yıl 1 Haziran’da konut alımları ve tüketici harcamaları için yeni ferdi kredi kampanyaları başlattı. Çiftçilerin vadesi dolacak kredileri de 6 ay ertelendi.

Öte yandan, Ekonomik İstikrar Kalkanı dayanak paketi kapsamında, Kredi Garanti Fonu (KGF) kefalet limitiyle kullandırılan krediler için Hazine dayanağı 25 milyar liradan 50 milyar liraya yükseltildi.

HAZİNENİN BORCU

Hazine ve Maliye Bakanlığı datalarına nazaran, Türkiye’nin 31 Aralık 2020 prestijiyle brüt dış borç stoku 450 milyar dolar oldu. Stokun ulusal gelire oranı yüzde 62,8 olarak hesaplandı.

Türkiye’nin net dış borç stoku da tıpkı periyotta 268,9 milyar dolar olarak belirlendi. Stokun ulusal gelire oranı yüzde 37,5 olarak kayıtlara geçti

Hazine garantili dış borç stoku ise 14,8 milyar dolar oldu. Kamu net borç stoku bu periyotta 967,6 milyar lira olarak gerçekleşti. Stokun ulusal gelire oranı yüzde 19,2 olarak belirlendi.

AB tarifli genel idare borç stoku, 1 trilyon 994,4 milyar lira, bu sayının ulusal gelire oranı ise yüzde 39,5 olarak hesaplandı.

KAYNAK: AA